المحقق الدواني / ملا اسماعيل خواجوئي
53
سبع رسائل
شيخ عبد الله به دست نيامد . بعد مىفرمايد : نگارنده گويد ظاهر بقرينه زمان واشتهار به قطب محيى وصاحب مكاتيب بودن آن است كه قطب الدين كوشكنارى همان قطب الدين خزرجى منقول از ذريعة بوده وتعدد آنها بعيد مىنمايد ، واما اختلاف اسم ومردد بودن آن ما بين محمد وعبد الله محتاج به تحقيق زايد بوده اگر چه قول « ذريعة » اتقن وأقرب به صحت است . مرحوم علامه قزوينى درباره قطب محيى مقالهاى دارد در جلد ششم يادداشتها صفحه 154 وخلاصه چنين اظهار داشته : با فحص زياد در كتب عجالة چيزى از شرح حال صاحب اين مكاتيب وعصر أو وموطن أو وكذلك از شرح حال مخاطبين مكاتيب أو در هيچ جا به نظر نرسيد ، ولى از تتبع اجمالي خود اين « مكاتيب » بعضي اطلاعات راجع به مؤلف آنها به دست آمد كه ذيلا مذكور مىشود : 1 - وى از أهل سنت وجماعت بوده نه شيعي . 2 - وى بسيار فاضل وبا اطلاع از علوم اسلاميه وفلسفه وكلام بوده وعلاوة بر اينها بسيار أهل ذوق ومجذوب ومفتون كتب أرباب حال ودر أغلب مكاتيب خود به اشعار مثنوى استشهاد مىنمايد . 3 - كتاب مكاتيب كتاب نفيسى است هم مطلبا وموضوعا وهم انشاء وتحريرا وبسيار جدّى ومطابق ذوق سليم وبدون تمايل به افراط وتفريط در هيچ مطلبي وموضوعي . 4 - از اظهارات وى در حق مريدان شاه نعمت الله كرمانى ( م 834 ) وقاسم أنوار ( م 837 ) وشيخ زين الدين خوافى ( 838 ) معلوم مىشود به طور قطع بعد از وفات اين مشايخ ثلاثة در حيات بوده ودر حدود نهصد هجرى مىزيسته ومكان أقامت أو در نواحي جنوبي فارس ( خطّهء لار ) بوده است . با توجه به منابع فوق در بادي امر چنين به نظر مىرسيد كه قطب محيى از اساتيد دوانى باشد گر چه داستان منقول در وقايع السنين خاتون آبادي نمىتواند مؤيد اين معنى باشد چه بعيد مىنمايد كه رفتار استادى نسبت به شاگرد خود اين چنين باشد بالأخص اگر أستاذ ، عارف ومؤدب به آداب شرعي وانساني باشد .